ارتباطات در بحران

نوع مطلب: مقاله

 

امروزه در فرآیند حرکتی جامعه، همواره مسائل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی به دلیل اثرگذاری بر یکدیگر به شکلی هماهنگ حرکت مي‌کنند. اما پيچيدگی‌های موجود در هر يك از اين مقولات نشان می‌دهد که به رغم همسو بودن آنها، در هر بخش مسائل و مشکلات داخلی و خارجي همواره يكجانبه و بطور فردي مثبت يا منفي نیستند و بنابراین امروزه حتی در سطح داخلی نيز مسايل اين مقولات و متغیرهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، در ورای خواست‌ها وكنترل‌هاي داخلی منعکس می‌شود زیرا امروزه مقدم بر بحران و مدیریت‌‌های آن در داخل، دیدگاه­‌های تازه­‌ای در سطح جهانی شکل‌گرفته است که از آن تحت عنوان « ارتباطات دربحران» نام برده مي‌شود و مفهوم ناشي از آن اين مطلب است كه بحران‌ها نمي‌توانند در سطح داخلي باقي بمانند و مشكل را نمي‌توان در اين سطح مديريت و حل كرد .گسترش شبكه‌هاي ارتباطي اجتماعي و تنوع آنها در يك بحران اجتماعي خود زاينده ارتباطات در بحران است كه همواره مسايل را به سطحي جهاني مي‌کشاند. در این دیدگاه علمی عملكرد وسایل مختلف ارتباطی و شبکه‌‌‌های اجتماعی درمتغیرهای مختلف اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی با تکیه‌ بر نقش ارتباطات در بحران و نوع آن بررسی می‌شود و چگونگي آن در سطح کلی به این بررسی مي‌پردازد که اعتبار سازمان‌ها، اعم از انسانی، فیزیکی، مالی و فکری و نقش مثبت و یا مخاطرات آنها وطولاني شدن مدت بحران‌ را بايد در اين سطح مدنظر قرار داد. گستردگی وسایل ارتباطی در مقوله «ارتباطات در بحران» در جریان کار خود می‌‌تواند اولا مقولاتی را بزرگ یا کوچک جلوه دهد. ثانیا ساختارهای ارتباطی و تصمیم‌گیری را که باید متناسب با نیازهای جامعه باشد تحت تاثیر قرار ‌دهد. توجه به ارتباطات در بحران به شناخت جدیدی منجر می‌شود و این مسئله را مطرح مي‌كند که چقدر از دشواری و بحران‌های موجود در يك ساختار ناشی ازمسائل داخلی و چه میزان خارجي و ناشي از روابط بین‌المللی است. به عبارتی ديگر مفهوم این است که نوع برنامه‌ریزی در چارچوب ارتباطات در بحران در داخل و مناسبات بین‌المللی است که راه‌های برخورد با آن مسایل را مشخص می‌سازد. در واقع امروزه اگر بخواهیم تفاوت دشواری‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی را با موارد مشابه در گذشته بررسی کنیم متوجه می‌شویم که در گذشته به دلیل محدود بودن نوع و تعداد و کیفیت وسایل ارتباطی دولت‌ها می‌توانستند با تکیه‌ بر ابزارهای مدیریت بحران با سهولت و هماهنگی‌‌های ساده‌تری عمل کنند. اما امروزه سرعت و گستردگي وسایل ارتباطی که مجموعه‌ای ملی و فراملی را شامل می‌شود جامعه را نیازمند آن می‌­کند که قبل از پرداختن به مدیریت بحران حتما شناخت از ارتباطات در بحران و تاثیرات آن در داخل و خارج و همچنین تاثیر آن بر افکار عمومی را مد‌نظر قرار دهد.

 

درواقع در شرایط کنونی، در چاچوب رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی می‌توان بحران، تعداد آن و ظرفیت‌‌های آن، اعم ازداخلی و خارجی و اثرگذاری هر یک را بررسی نمود و به تفسیر آن پرداخت. در شرایط جاری ما نیازمند آن هستیم که در چارچوب شناخت ارتباطی از موقعیت خود به سه حلقه موثر در سیاست‌های داخلی و خارجی توجه کنیم. این حلقه‌‌ها عبارتند از: 1- منابع موجود کشور؛ 2- نیازها و آرزوهای ما؛ 3- راهبردهایی که می‌تواند نوع سیاست‌گذاری را از طریق شناخت میزان تداخل این سه نقطه و حدود اشتراک حاصل از آنها كه امکانات ما را نشان دهد. این موارد در چارچوب ارتباطات بحران بازتاب می‌یابد و شناخت آن کمک موثری است به درک عینی ما از نیازها، منابع و راهبردها و مشکلات داخلی و خارجی موجود بر سر راه سیاست‌گذاری ملی و به عبارتی شناخت ویژگی‌های ارتباطات دربحران در چارچوب سازمان‌ها در سطح ملی و بین‌­المللی، در اين حالت شناخت داخلي يا خارجي بودن بحران، تنوع مخاطبان و سهم هر یک از سمت‌‌و‌سوی مناسب و تفسیر آنها مديرت بحران رامشخص مي‌سازد و موقعیت مناسبی را برای توجه به تضادها و هماهنگی و استراتژی لازم در سطح داخلی و یا بین‌‌المللی فراهم مي‌كند.

 


نویسنده

علی رستمی

علی رستمی پژوهشگر ارشد در پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه است. حوزه مطالعاتی وی مسائل خاورمیانه و مطالعات روابط بین الملل می باشد.