تحریم‌های آمریکا و مشکلات ارسال کالاهای بشردوستانه به ایران

نوع مطلب: مقاله

 

نویسنده: طه اکرمی پژوهشگر مهمان

 

در ماه‌های اخیر، وضعیت اضطراری در کشور‌های مختلف جهان نظیر چین، روسیه، آمریکا، ایران، عربستان، آلمان، انگلیس و ... اعلام شده است و این ویروس تقریبا در همه کشورهای جهان مشاهده شده است. این ویروس نظم و روال موجود در همه کشورهای جهان را که تا پیش از آن، بر کشورها حاکم بود به زیر سوال برده و مدل های جدید مدیریت بحران را در این کشورها شکل داده است. در مورد کشورمان، تحریم های آمریکا و مشکلات ارسال کمک های بشر دوستانه موضوع را حتی پیچیده‌تر کرده است.

 

اما شیوع چنین مواردی در جهان مسبوق به سابقه است و می­توان به طاعون بزرگ و سپس آنفولانزا و موارد دیگری نظیر سارس و مرس نیز اشاره کرد. طاعون بزرگ در سال‌های 1351-1356 شیوع پیدا کرد و جمعیت زیادی را در سطح جهان قربانی خود کرد و پس از آن، آنفولانزا بود که به علت درگیر بودن کشورها در جنگ جهانی توجه چندانی به آن نشد. مورد اخیر از شیوع جهانی یک ویروس، مورد ویروس کرونا است که تا کنون (زمان نگارش مقاله)، 2972548 مبتلا و 205957 کشته در سرتاسر جهان در پی داشته است.

 

شیوع ویروس کرونا در سطح جهان، باعث شد تا نبود و یا کمبود اقلام دارویی علی‌الخصوص در کشورهای غربی کاملا به چشم آید و کشورها در مقابله با آن، به سیاست­‌هایی نظیر کاهش فاصله اجتماعی و قرنطینه روی بیاورند. در ایران نیز اوضاع یکسان بود و پس از ورود ویروس کرونا به ایران و اعلام رسمی مقامات بهداشتی کشور در این رابطه، اوضاع برای جمهوری اسلامی ایران که تحت فشارهای ظالمانه آمریکا و سیاست به اصطلاح فشارحداکثری آمریکا قرار داشت، همانند سایر کشورهای جهان، دشوار بود.

 

 از این رو و با توجه به شیوع ویروس کرونا در کشورمان، دولت جمهوری اسلامی ایران ضمن درخواست کمک 5 میلیارد دلاری از صندوق بین‌المللی پول، لغو تحریم‌های غیرانسانی آمریکا را به منظور تقویت توان مقابله با کرونا در کشور، خواستار شد. پس از این درخواست، مقامات آمریکایی بار دیگر اظهار نظرهای شدیدالحنی علیه ایران داشته و حاضر به لغو تحریم‌­ها حتی دردوره کرونا نیز نشدند.

 

از سوی دیگر، گزارش‌­های فصلی دفتر کنترل دارایی‌­های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا (اوفک) نیز بیان می­کند که این کشور مجوزهایی را که به شرکت‌ها برای صادرات اقلام خاص پزشکی به ایران می‌دهد، کاهش داده است که برخی از این اقلام عبارتند از دستگاه تولید اکسیژن، ماسک تنفسی، سی تی اسکن و تجهیزات ضدعفونی که این اقدام، هم کادر درمان و سلامت و هم عموم مردم ایران را تحت تاثیر خود قرار داده است.

 

 این در حالی است که وزیر امور خارجه آمریکا، مایک پمپئو بیان کرده است که تحریم‌­های آمریکا علیه ایران شامل اقلام بشردوستانه و دارو نمی‌­شود. از این روی، برخی از سناتورها و نمایندگان کنگره آمریکا نظیر الهان عمر، نماینده دموکرات ایالت مینه‌سوتا، الکساندریا اوکاسیو کورتز نماینده دموکرات ایالت نیویورک، باربارا لی نماینده دموکرات ایالت کالیفرنیا، برنی سندرز سناتور مستقل ایالت ورمانت و اد مرکی و الیزابت وارن،‌ سناتورهای دموکرات ایالت ماساچوست در سنا، با ارسال نامه ای وزیرخزانه داری و وزیر امور خارجه آمریکا، خواستار لغو تحریم‌‌های آمریکا علیه ایران (با توجه به شیوع ویروس کرونا در این کشور) شدند.

 

با این وجود، برخی کشورها به ایران در مقابله با کرونا کمک کرده‌­اند که شامل کویت، قطر، امارات، ترکیه، ژاپن، ازبکستان، چین، اتحادیه اروپا و فرانسه، انگلیس، آلمان، اتریش و ... می­شوند و این امر بیانگر امکان همکاری میان کشورها و تقویت روابط دوجانبه در رابطه با موضوعاتی از این قبیل است.

 

اما با فرض لغو موقتی برخی تحریم­‌های آمریکا و فراهم شدن امکان ارسال کمک­ها و کالاهای بشردوستانه به ایران، مشکلات دیگری هم  در این مسیر وجود خواهند داشت. نخستین مشکلی که در این راه وجود دارد، تردید و نگرانی شرکت ها از همکاری با ایران است. شرکت­‌ها برای همکاری و شروع یک همکاری با کشوری، نیاز به برنامه­ریزی بلند مدت دارند و نه مجوز چند ماهه همکاری و آن هم تحت شرایط خاص. علاوه بر آن، شرکت­‌ها دقیقا نمی­دانند چه اقلامی از تحریم‌­ها معاف شده­اند و چه اقلامی معاف نشده­اند (این چیزی است که در وضعیت فعلی با آن روبرو هستیم) و آمریکا نیز ابهام‌­های زیادی را در این رابطه ایجاد کرده است.

 

مشکل دوم آن است که مجوزها به صورت کامل داده نمی­‌شوند و بعضی موارد شامل تحریم ها می­‌شوند. این مورد نیز مانع از رسیدن همه اقلام مورد نیاز به کشور خواهد شد و مجددا مشکل دارو همچنان وجود خواهد داشت.

 

سوم اینکه مسیر و کانال قانونی چندانی برای پرداخت هزینه و خرید اقلام مورد نیاز که تحت تحریم آمریکا هستند، برای ایران وجود ندارد. همچنین لازم به ذکر است که اضافه شدن ایران به لیست سیاه اف. ای. تی. اف، تبادلات مالی را مشکل‌­تر از گذشته نیز کرده است؛ از نمونه‌های این مورد می­توان به باز شدن کانال تجاری بین سوئیس و ایران و آماده شدن بستر ساز و کار مالی جهت تحویل کالاهای انسان‌دوستانه، تامین اقلام کشاورزی، غذایی، دارویی و تجهیزات پزشکی اشاره کرد.

 

چهارم اینکه ایران پولی برای پرداخت (حتی در صورت وجود کانال­‌های پرداخت) ندارد و این موضوع، مشکل را دوچندان کرده است؛ ایران در سال­‌های اخیر تحت فشارها و تحریم­‌های شدید آمریکا قرار داشت و لذا درآمد آن خصوصا از طریق صادرات نفت، به میزان بسیار زیادی کاهش یافته است.

 

پنجم، می توان گفت ارسال محموله و کالا به ایران، تقریبا غیر ممکن و یا بسیار پیچیده است که این امر نیز خود مانعی در جهت ارسال کالاهای بشردوستانه است و آمریکا باید تحریم‌­های مربوط به این مورد را نیز به صورت بلند مدت و نه کوتاه مدت، حذف کند.

 

در نهایت به نظر می­‌رسد که مشکل ایران با لغو موقتی تحریم­‌ها و معافیت­‌ها و مجوزهای جزئی، حتی در کوتاه مدت نیز حل نخواهد شد و بنابراین باید به دنبال راه حلی دیگر گشت. به عنوان مثال، با توجه به رویکرد فعلی دولت ترامپ نسبت به نهادها و سازمان­‌های بین‌المللی، جمهوری اسلامی ایران می‌­تواند روند اعتمادسازی و تلاش برای تاثیرگذاری در این نهادها را بیش از گذشته، در پیش گیرد. همچنین جمهوری اسلامی ایران باید به دنبال یافتن جایگزین‌­های دیگری برای آمریکا بوده و تلاش کند تا با فعال‌­سازی دیپلماسی منطقه­‌ای خود، روابط خود با کشورهای همسایه را نیز بهبود بخشد.

 


نویسنده

طه اکرمی

طه اکرمی پژوهشگر مهمان سابق در پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه است. وی دانشجوی دکتری رشته مطالعات منطقه ای در دانشگاه تهران می باشد. حوزه مطالعاتی آقای اکرمی مسائل خاورمیانه و سیاست خارجی قدرت های بزرگ می باشد.


1.دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد
2.پیام هایی که حاوی تهمت یا بی احترامی به اشخاص باشد منتشر نخواهد شد
3.پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد